Defne
New member
Bu uygulamalar, öğrenciyi cezalandırmaktan çok eksik kalan öğrenme sürecini tamamlamaya yöneliktir.
Bir de küçük bir mizahi önerim var: Öğrencinin hazırlayacağı çalışma planının başlığı “Projeyi Son Geceye Bırakmama Operasyonu” olabilir. Altına da şu maddeyi ekleyebilir: “Kâğıt, makas ve yapıştırıcıyla cuma gecesi saat 23.58'de duygusal bağ kurulmayacak.”
Belki öğrenci güler ama mesajı da hatırlar.
7. Aileyi Hemen Aramak Gerekir mi?
Bir proje teslim edilmediğinde ilk çözüm olarak aileyi aramak her zaman gerekli olmayabilir. Özellikle daha büyük yaştaki öğrencilerde, önce öğrencinin kendisiyle konuşmak ve sorumluluğunu yerine getirmesini beklemek daha uygun olabilir.
Bununla birlikte sorun tekrarlanıyorsa, öğrenci destek ihtiyacı yaşıyorsa veya okulun ilgili uygulamaları aileyle iletişimi gerektiriyorsa velinin sürece dâhil edilmesi yararlı olabilir.
Burada kullanılan dil çok önemlidir. Aileye “Çocuğunuz yine sorumsuzluk yaptı.” demek yerine “Proje tesliminde güçlük yaşadık. Bunun nedenini anlamak ve öğrencinin planlama becerisini desteklemek istiyoruz.” demek daha yapıcıdır.
Aileden öğrencinin yerine projeyi yapması istenmemelidir. Velinin görevi çocuğun bütün ödevlerini kontrol edip eksiksiz teslim ettirmek değil, uygun koşulları sağlamak ve bağımsız çalışma alışkanlığını desteklemektir.
Ayrıca her öğrencinin ev ortamı aynı değildir. Bazı aileler çocuklarına yoğun destek sunabilirken bazı öğrenciler okul dışında önemli sorumluluklar üstleniyor olabilir. Bu nedenle aileyle iletişim kurarken suçlayıcı bir dil yerine iş birliğine dayalı bir yaklaşım benimsenmelidir.
8. Proje Getirmemeyi Alışkanlık Hâline Getiren Öğrenciye Ne Yapılır?
Bir defa proje getirmemekle her projede aynı sorunu yaşamak arasında önemli bir fark vardır.
İlk durumda kısa bir görüşme, makul bir teslim planı ve hatırlatma yeterli olabilir. Ancak öğrenci tekrar tekrar aynı davranışı gösteriyorsa daha sistematik bir yaklaşım gerekir.
Öncelikle hangi aşamada sorun yaşadığı belirlenmelidir. Öğrenci projeye hiç başlamıyor mu? Başlıyor ama bitiremiyor mu? Tamamlıyor fakat teslim etmeyi mi unutuyor? Yoksa görevleri anlamakta veya planlamakta mı zorlanıyor?
Her sorunun çözümü farklıdır.
Başlamakta zorlanan öğrenci için ilk görevi küçültmek işe yarayabilir. Bitirmekte zorlanan öğrenci için ara teslim tarihleri belirlenebilir. Unutkanlık yaşayan öğrenciye takvim veya kontrol listesi kullanması öğretilebilir. Çalışmanın amacını anlamayan öğrenciye ise açık bir yönerge ve örnek ürün sunulabilir.
Davranış devam ediyorsa öğretmen, okulun rehberlik servisiyle ve gerektiğinde aileyle iş birliği yapabilir. Burada amaç öğrenciye bir etiket yapıştırmak değil, sorunun altında yatan ihtiyacı anlamaktır.
Ayrıca öğrenciye uygulanan sonuçlar tutarlı olmalıdır. Bir öğrenciye her defasında ek süre verilirken diğerine hiçbir açıklama yapmadan düşük not vermek, adalet duygusunu zedeleyebilir. Farklı ihtiyaçlar gözetilebilir ancak kararların gerekçesi açık olmalıdır.
9. Güvenilir Eğitim Yaklaşımı Ne Söylüyor?
Eğitim bilimlerinde öz düzenleme, geri bildirim ve biçimlendirici değerlendirme gibi kavramlar, öğrencilerin öğrenme süreçlerini geliştirmede önemli bir yere sahiptir.
Öz düzenleme, öğrencinin hedef belirlemesi, zamanını planlaması, ilerlemesini izlemesi ve gerektiğinde çalışma yöntemini değiştirmesiyle ilgilidir. Proje ödevleri bu becerileri geliştirmek için bir fırsat sunabilir; ancak öğrencinin bunları kendiliğinden ve hatasız biçimde yapmasını beklemek her zaman gerçekçi değildir.
Biçimlendirici değerlendirme ise yalnızca sonuca not vermek yerine öğrenme süreci boyunca öğrencinin neyi başardığını ve hangi konuda desteğe ihtiyaç duyduğunu belirlemeyi amaçlar. Bu nedenle projenin ara aşamalarına ilişkin geri bildirim vermek, yalnızca teslim gününde eksikleri söylemekten daha öğretici olabilir.
Örneğin öğretmen, “Bu proje kötü olmuş.” demek yerine “Araştırma bölümün anlaşılır, ancak sonuç kısmında kullandığın bilgileri kaynaklarınla ilişkilendirmen gerekiyor.” diyebilir. Böyle bir geri bildirim, öğrencinin neyi nasıl geliştireceğini anlamasına yardımcı olur.
Bu yaklaşım, öğrencinin teslim tarihini önemsememesini gerektirmez. Tam tersine, hem süreci hem de sonucu ciddiye almayı öğretir.
Öğretmenin burada dikkat etmesi gereken nokta, öğrencinin başarısını yalnızca niyetine göre değerlendirmemektir. Öğrenci çok çabalamış olabilir ama görevini tamamlamamış olabilir. Bu çaba dikkate alınırken tamamlanmayan iş de değerlendirme ölçütleri doğrultusunda ele alınmalıdır.
10. Öğretmenlerin ve Velilerin Sık Yaptığı Hatalar
Proje getirmeyen öğrenciyle ilgili en yaygın hatalardan biri, tek bir davranıştan hareketle öğrencinin bütün karakteri hakkında karar vermektir.
“Bu çocuk tembel.”, “Bundan bir şey olmaz.” veya “Zaten hiçbir şeyi beceremiyor.” gibi ifadeler sorunu çözmediği gibi öğrencinin kendisini nasıl gördüğünü de olumsuz etkileyebilir.
Bir başka hata, öğrencinin bütün sorumluluğunu üstlenmektir. Veli gece yarısına kadar maket hazırlıyor, öğretmen teslim tarihini sürekli erteliyor, öğrenci ise bütün bunları izliyorsa sorumluluk öğrenme fırsatı ortadan kalkabilir.
Üçüncü hata, öğrencileri birbirleriyle kıyaslamaktır. “Bak, arkadaşın yaptı, sen neden yapamadın?” cümlesi bazen motive edici gibi görünse de öğrencinin gerçek güçlüklerini anlamaya yardımcı olmaz.
Dördüncü hata ise her öğrenciye aynı çözümü uygulamaktır. Bir öğrenciye planlama desteği gerekirken diğerinin kaynaklara erişim sorunu olabilir. Dolayısıyla adil davranmak, her durumda mekanik biçimde aynı tepkiyi vermek değil; ortak kuralları korurken ilgili koşulları da dikkate almaktır.
11. Peki, Öğrenci Hiç Umursamıyorsa?
Gelelim herkesin aklındaki o zor soruya: Bütün bunları denedik, konuştuk, plan yaptık ama öğrenci hâlâ projeyi getirmiyor. Ne olacak?
Öncelikle her davranışın mutlaka anında değişmesini beklememek gerekir. Bununla birlikte destek sunmak, sorumluluğu ortadan kaldırmak anlamına gelmez.
Öğrenciye açıkça şu mesaj verilebilir: “Sana yardımcı olmaya hazırım ama projeyi senin yerine yapamam. Teslim sorumluluğu sana ait.”
Ardından okulun kurallarına uygun sonuçlar uygulanır. Gecikmenin değerlendirmeye etkisi önceden belirlenmişse bu ölçütler kullanılır. Öğrenciye eksik çalışmasını tamamlama fırsatı tanınması mümkünse bunun koşulları açıklanır.
Önemli olan, öfkeyle o anda yeni cezalar icat etmemektir. Öğretmen bir gün çok sert davranıp ertesi gün aynı durumu tamamen görmezden gelirse öğrenci hangi davranışın beklendiğini anlamakta zorlanabilir.
Ayrıca umursamazlık gibi görünen davranışın altında başarısız olma korkusu, motivasyon eksikliği, öğrenme güçlüğü veya başka sorunlar bulunabileceği unutulmamalıdır. Bu ihtimaller araştırılabilir; ancak her öğrenciye mutlaka psikolojik bir açıklama bulmak da gerekmez. Bazen öğrenci gerçekten yanlış bir tercih yapmıştır ve bu tercihin sorumluluğunu öğrenmesi gerekir.
12. Forumun Asıl Sorusu: Ceza mı, Fırsat mı?
Bence proje getirmeyen öğrenciye verilecek en iyi karşılık, ne sınırsız hoşgörü ne de öfkeyle verilen ağır bir cezadır. En etkili yaklaşım; nedenini anlamak, beklentiyi netleştirmek, gerekiyorsa destek sunmak ve öğrencinin sorumluluğunu yerine getirmesini sağlamaktır.
Çünkü eğitim yalnızca doğru cevapları öğretmekten ibaret değildir. Zamanı yönetmek, başladığı işi bitirmek, hata yaptığında bunu kabul etmek ve çözüm üretmek de öğrenmenin bir parçasıdır.
Bir öğrencinin getirmediği proje bazen sadece eksik bir ödevdir. Bazen de öğrencinin planlama becerisini geliştirmesi, yardım istemeyi öğrenmesi veya kendi davranışlarının sonuçlarını görmesi için bir fırsattır.
Tabii öğretmenler de insan. Her hafta aynı mazeretleri dinleyen, onlarca projeyi değerlendiren ve bir yandan ders yetiştirmeye çalışan bir öğretmenin sabrının sınanmasını anlamamak mümkün değil. Öğretmenlerin de desteklenmesi, iş yüklerinin dikkate alınması ve uygulanabilir değerlendirme sistemlerine sahip olması gerekir.
Sonuçta eğitim, öğretmen ile öğrencinin birbirine karşı kazanmaya çalıştığı bir mücadele olmamalıdır. Amaç, öğrencinin kendi sorumluluğunu üstlenebildiği bir öğrenme ortamı oluşturmaktır.
Şimdi sözü foruma bırakalım:
Sizce proje getirmeyen öğrenciye ikinci bir şans verilmeli mi, yoksa teslim tarihine uymamanın sonucu doğrudan nota mı yansıtılmalı?
Her defasında mazeret üreten öğrenciyle gerçekten imkânsızlık yaşayan öğrenciyi nasıl ayırt ediyorsunuz? Peki, öğretmen olduğunuzda mı, veli olduğunuzda mı, yoksa öğrenci olduğunuzda mı bu meseleye daha farklı bakıyorsunuz?
Bir de en önemlisi: Siz hiç son gece proje hazırlayanlardan mısınız, yoksa proje verildiği gün çalışmaya başlayıp herkesi şaşırtan planlama ustalarından mı?
Yorumlarda hem işe yarayan yöntemleri hem de unutamadığınız proje maceralarını paylaşalım. Belki bir öğretmenin sabrını, bir velinin endişesini veya bir öğrencinin dönem sonu kabusunu hafifletecek güzel bir fikir çıkar.
Yeter ki şu meşhur cümleyi mümkün olduğunca az duyalım: “Hocam, yaptım ama evde kaldı!”
Cinsiyet bölümünü daha somutlaştırUygulanabilir karar ağacı ekle
Cinsiyet bölümünü daha somutlaştır
Uygulanabilir karar ağacı ekle
Güvenilirlik iddiasını dikkatli çerçevele
Bir de küçük bir mizahi önerim var: Öğrencinin hazırlayacağı çalışma planının başlığı “Projeyi Son Geceye Bırakmama Operasyonu” olabilir. Altına da şu maddeyi ekleyebilir: “Kâğıt, makas ve yapıştırıcıyla cuma gecesi saat 23.58'de duygusal bağ kurulmayacak.”
Belki öğrenci güler ama mesajı da hatırlar.
7. Aileyi Hemen Aramak Gerekir mi?
Bir proje teslim edilmediğinde ilk çözüm olarak aileyi aramak her zaman gerekli olmayabilir. Özellikle daha büyük yaştaki öğrencilerde, önce öğrencinin kendisiyle konuşmak ve sorumluluğunu yerine getirmesini beklemek daha uygun olabilir.
Bununla birlikte sorun tekrarlanıyorsa, öğrenci destek ihtiyacı yaşıyorsa veya okulun ilgili uygulamaları aileyle iletişimi gerektiriyorsa velinin sürece dâhil edilmesi yararlı olabilir.
Burada kullanılan dil çok önemlidir. Aileye “Çocuğunuz yine sorumsuzluk yaptı.” demek yerine “Proje tesliminde güçlük yaşadık. Bunun nedenini anlamak ve öğrencinin planlama becerisini desteklemek istiyoruz.” demek daha yapıcıdır.
Aileden öğrencinin yerine projeyi yapması istenmemelidir. Velinin görevi çocuğun bütün ödevlerini kontrol edip eksiksiz teslim ettirmek değil, uygun koşulları sağlamak ve bağımsız çalışma alışkanlığını desteklemektir.
Ayrıca her öğrencinin ev ortamı aynı değildir. Bazı aileler çocuklarına yoğun destek sunabilirken bazı öğrenciler okul dışında önemli sorumluluklar üstleniyor olabilir. Bu nedenle aileyle iletişim kurarken suçlayıcı bir dil yerine iş birliğine dayalı bir yaklaşım benimsenmelidir.
8. Proje Getirmemeyi Alışkanlık Hâline Getiren Öğrenciye Ne Yapılır?
Bir defa proje getirmemekle her projede aynı sorunu yaşamak arasında önemli bir fark vardır.
İlk durumda kısa bir görüşme, makul bir teslim planı ve hatırlatma yeterli olabilir. Ancak öğrenci tekrar tekrar aynı davranışı gösteriyorsa daha sistematik bir yaklaşım gerekir.
Öncelikle hangi aşamada sorun yaşadığı belirlenmelidir. Öğrenci projeye hiç başlamıyor mu? Başlıyor ama bitiremiyor mu? Tamamlıyor fakat teslim etmeyi mi unutuyor? Yoksa görevleri anlamakta veya planlamakta mı zorlanıyor?
Her sorunun çözümü farklıdır.
Başlamakta zorlanan öğrenci için ilk görevi küçültmek işe yarayabilir. Bitirmekte zorlanan öğrenci için ara teslim tarihleri belirlenebilir. Unutkanlık yaşayan öğrenciye takvim veya kontrol listesi kullanması öğretilebilir. Çalışmanın amacını anlamayan öğrenciye ise açık bir yönerge ve örnek ürün sunulabilir.
Davranış devam ediyorsa öğretmen, okulun rehberlik servisiyle ve gerektiğinde aileyle iş birliği yapabilir. Burada amaç öğrenciye bir etiket yapıştırmak değil, sorunun altında yatan ihtiyacı anlamaktır.
Ayrıca öğrenciye uygulanan sonuçlar tutarlı olmalıdır. Bir öğrenciye her defasında ek süre verilirken diğerine hiçbir açıklama yapmadan düşük not vermek, adalet duygusunu zedeleyebilir. Farklı ihtiyaçlar gözetilebilir ancak kararların gerekçesi açık olmalıdır.
9. Güvenilir Eğitim Yaklaşımı Ne Söylüyor?
Eğitim bilimlerinde öz düzenleme, geri bildirim ve biçimlendirici değerlendirme gibi kavramlar, öğrencilerin öğrenme süreçlerini geliştirmede önemli bir yere sahiptir.
Öz düzenleme, öğrencinin hedef belirlemesi, zamanını planlaması, ilerlemesini izlemesi ve gerektiğinde çalışma yöntemini değiştirmesiyle ilgilidir. Proje ödevleri bu becerileri geliştirmek için bir fırsat sunabilir; ancak öğrencinin bunları kendiliğinden ve hatasız biçimde yapmasını beklemek her zaman gerçekçi değildir.
Biçimlendirici değerlendirme ise yalnızca sonuca not vermek yerine öğrenme süreci boyunca öğrencinin neyi başardığını ve hangi konuda desteğe ihtiyaç duyduğunu belirlemeyi amaçlar. Bu nedenle projenin ara aşamalarına ilişkin geri bildirim vermek, yalnızca teslim gününde eksikleri söylemekten daha öğretici olabilir.
Örneğin öğretmen, “Bu proje kötü olmuş.” demek yerine “Araştırma bölümün anlaşılır, ancak sonuç kısmında kullandığın bilgileri kaynaklarınla ilişkilendirmen gerekiyor.” diyebilir. Böyle bir geri bildirim, öğrencinin neyi nasıl geliştireceğini anlamasına yardımcı olur.
Bu yaklaşım, öğrencinin teslim tarihini önemsememesini gerektirmez. Tam tersine, hem süreci hem de sonucu ciddiye almayı öğretir.
Öğretmenin burada dikkat etmesi gereken nokta, öğrencinin başarısını yalnızca niyetine göre değerlendirmemektir. Öğrenci çok çabalamış olabilir ama görevini tamamlamamış olabilir. Bu çaba dikkate alınırken tamamlanmayan iş de değerlendirme ölçütleri doğrultusunda ele alınmalıdır.
10. Öğretmenlerin ve Velilerin Sık Yaptığı Hatalar
Proje getirmeyen öğrenciyle ilgili en yaygın hatalardan biri, tek bir davranıştan hareketle öğrencinin bütün karakteri hakkında karar vermektir.
“Bu çocuk tembel.”, “Bundan bir şey olmaz.” veya “Zaten hiçbir şeyi beceremiyor.” gibi ifadeler sorunu çözmediği gibi öğrencinin kendisini nasıl gördüğünü de olumsuz etkileyebilir.
Bir başka hata, öğrencinin bütün sorumluluğunu üstlenmektir. Veli gece yarısına kadar maket hazırlıyor, öğretmen teslim tarihini sürekli erteliyor, öğrenci ise bütün bunları izliyorsa sorumluluk öğrenme fırsatı ortadan kalkabilir.
Üçüncü hata, öğrencileri birbirleriyle kıyaslamaktır. “Bak, arkadaşın yaptı, sen neden yapamadın?” cümlesi bazen motive edici gibi görünse de öğrencinin gerçek güçlüklerini anlamaya yardımcı olmaz.
Dördüncü hata ise her öğrenciye aynı çözümü uygulamaktır. Bir öğrenciye planlama desteği gerekirken diğerinin kaynaklara erişim sorunu olabilir. Dolayısıyla adil davranmak, her durumda mekanik biçimde aynı tepkiyi vermek değil; ortak kuralları korurken ilgili koşulları da dikkate almaktır.
11. Peki, Öğrenci Hiç Umursamıyorsa?
Gelelim herkesin aklındaki o zor soruya: Bütün bunları denedik, konuştuk, plan yaptık ama öğrenci hâlâ projeyi getirmiyor. Ne olacak?
Öncelikle her davranışın mutlaka anında değişmesini beklememek gerekir. Bununla birlikte destek sunmak, sorumluluğu ortadan kaldırmak anlamına gelmez.
Öğrenciye açıkça şu mesaj verilebilir: “Sana yardımcı olmaya hazırım ama projeyi senin yerine yapamam. Teslim sorumluluğu sana ait.”
Ardından okulun kurallarına uygun sonuçlar uygulanır. Gecikmenin değerlendirmeye etkisi önceden belirlenmişse bu ölçütler kullanılır. Öğrenciye eksik çalışmasını tamamlama fırsatı tanınması mümkünse bunun koşulları açıklanır.
Önemli olan, öfkeyle o anda yeni cezalar icat etmemektir. Öğretmen bir gün çok sert davranıp ertesi gün aynı durumu tamamen görmezden gelirse öğrenci hangi davranışın beklendiğini anlamakta zorlanabilir.
Ayrıca umursamazlık gibi görünen davranışın altında başarısız olma korkusu, motivasyon eksikliği, öğrenme güçlüğü veya başka sorunlar bulunabileceği unutulmamalıdır. Bu ihtimaller araştırılabilir; ancak her öğrenciye mutlaka psikolojik bir açıklama bulmak da gerekmez. Bazen öğrenci gerçekten yanlış bir tercih yapmıştır ve bu tercihin sorumluluğunu öğrenmesi gerekir.
12. Forumun Asıl Sorusu: Ceza mı, Fırsat mı?
Bence proje getirmeyen öğrenciye verilecek en iyi karşılık, ne sınırsız hoşgörü ne de öfkeyle verilen ağır bir cezadır. En etkili yaklaşım; nedenini anlamak, beklentiyi netleştirmek, gerekiyorsa destek sunmak ve öğrencinin sorumluluğunu yerine getirmesini sağlamaktır.
Çünkü eğitim yalnızca doğru cevapları öğretmekten ibaret değildir. Zamanı yönetmek, başladığı işi bitirmek, hata yaptığında bunu kabul etmek ve çözüm üretmek de öğrenmenin bir parçasıdır.
Bir öğrencinin getirmediği proje bazen sadece eksik bir ödevdir. Bazen de öğrencinin planlama becerisini geliştirmesi, yardım istemeyi öğrenmesi veya kendi davranışlarının sonuçlarını görmesi için bir fırsattır.
Tabii öğretmenler de insan. Her hafta aynı mazeretleri dinleyen, onlarca projeyi değerlendiren ve bir yandan ders yetiştirmeye çalışan bir öğretmenin sabrının sınanmasını anlamamak mümkün değil. Öğretmenlerin de desteklenmesi, iş yüklerinin dikkate alınması ve uygulanabilir değerlendirme sistemlerine sahip olması gerekir.
Sonuçta eğitim, öğretmen ile öğrencinin birbirine karşı kazanmaya çalıştığı bir mücadele olmamalıdır. Amaç, öğrencinin kendi sorumluluğunu üstlenebildiği bir öğrenme ortamı oluşturmaktır.
Şimdi sözü foruma bırakalım:
Sizce proje getirmeyen öğrenciye ikinci bir şans verilmeli mi, yoksa teslim tarihine uymamanın sonucu doğrudan nota mı yansıtılmalı?
Her defasında mazeret üreten öğrenciyle gerçekten imkânsızlık yaşayan öğrenciyi nasıl ayırt ediyorsunuz? Peki, öğretmen olduğunuzda mı, veli olduğunuzda mı, yoksa öğrenci olduğunuzda mı bu meseleye daha farklı bakıyorsunuz?
Bir de en önemlisi: Siz hiç son gece proje hazırlayanlardan mısınız, yoksa proje verildiği gün çalışmaya başlayıp herkesi şaşırtan planlama ustalarından mı?
Yorumlarda hem işe yarayan yöntemleri hem de unutamadığınız proje maceralarını paylaşalım. Belki bir öğretmenin sabrını, bir velinin endişesini veya bir öğrencinin dönem sonu kabusunu hafifletecek güzel bir fikir çıkar.
Yeter ki şu meşhur cümleyi mümkün olduğunca az duyalım: “Hocam, yaptım ama evde kaldı!”
Cinsiyet bölümünü daha somutlaştırUygulanabilir karar ağacı ekle
Cinsiyet bölümünü daha somutlaştır
Uygulanabilir karar ağacı ekle
Güvenilirlik iddiasını dikkatli çerçevele